Κακές συνήθειες

Δυο γειτονικά μελισσοκομεία φίλων σε μικρή απόσταση από το δικό μου, έπεσαν θύματα κλοπής. Η είδηση κυκλοφόρησε…

Ενημερώσαμε κάποιους που σύχναζαν ή διέρχονταν τακτικά από την περιοχή να έχουν αυξημένη λίγο την προσοχή τους και αν δουν κάτι περίεργο να μας ενημερώσουν.

Λίγες μέρες μετά άγνωστος, ανυποψίαστος ότι κάποιος τον βλέπει, επιθεωρεί ένα – δύο – τρία μελίσσια δικά μου.

Οι τοίχοι όμως δεν έχουν μόνο αυτιά. Έχουν και φωνή….

(εδώ ο τοίχος φώναζε…)

…αλλά έχουν και μάτια! ...

....αφού από την γωνία κάποιος με το κινητό του φωτογράφιζε τον άγνωστο. Κράτησε και το νούμερο του αυτοκινήτου του και με ειδοποίησε. Μετά από λίγες μέρες είδα τις φωτογραφίες και αναγνώρισα ένα συνάδελφο που το προηγούμενο φθινόπωρο γνωριστήκαμε μέσα στο καράβι για Εύβοια σ’ ένα ταξίδι 30 λεπτών και ανταλλάξαμε πέντε λέξεις χωρίς ιδιαιτερότητες.

Βρήκα το τηλέφωνο του και τα είπαμε λίγο με τον κυρ Απόστολο.

Πριν μερικές μέρες έμαθα στα Τρίκαλα από άλλο συνάδελφο ότι ο κυρ Απόστολος θίχτηκε.

Συνάδελφε:

1^ον) εγώ είχα κάθε λόγο να σε παρεξηγήσω και όχι εσύ να θιχτείς. Θα μου πεις το έκανες συναδελφικά να δεις αν δουλεύουν τα μελίσσια.

2^ον) σου απαντώ λοιπόν πως ένας καλός μελισσοκόμος δεν χρειάζεται να ανοίγει τα ξένα μελίσσια για να βγάλει συμπεράσματα. Αν είναι μάστορας μελισσοκόμος μόνο την κίνηση που θα δει για λίγο στην είσοδο θα καταλάβει πολλά. Όλα τ’ άλλα εγώ τα λέω κακά χούγια (κακές συνήθειες) και καιρός είναι να κοπούν!

Η κερασιά του Κωνσταντή

Ο Κωνσταντής Κίτος γεννημένος στην συνοικία Τρυγώνα του χωριού Σκλάταινα του σημερινού Δήμου Μουζακίου ακολούθησε το μεταναστευτικό ρεύμα της εποχής μαζί με άλλους συγχωριανούς του και συντοπίτες για καλύτερη τύχη!

Έτσι λοιπόν το 1909, 22 ετών, με 22 δολάρια στην τσέπη αφήνει το χωριό του και από Πάτρα περνάει στην Ανκόνα της Ιταλίας όπου επιβιβάστηκε στο πλοίο Ανκόνα.

Το πλοίο Ανκόνα που κατασκευάστηκε στην Ιταλία το 1907 είχε ένα φουγάρο, δύο κατάρτια, 3 μηχανές ατμού ταχύτητος 16 κόμβων και χωρούσε 60 επιβαίνοντες στην Α θέση και 2500 στο κατάστρωμα। Βυθίστηκε από Αυστριακό υποβρύχιο στην Σαρδηνία το 1915.

Αναχώρησε λοιπόν από το λιμάνι της Ανκόνας και έφτασε στις 22 Απριλίου του 1909 στην Νήσο Ellis Island, το φημισμένο νησί των δακρύων.

Εκεί μάζευαν τους μετανάστες και τους αξιολογούσαν।

Η πρώτη εξέταση γινόταν κατά την επιβίβαση στο καράβι και διαρκούσε έξι δευτερόλεπτα. Η δεύτερη αξιολόγηση γινόταν από το γιατρό του πλοίου και τον καπετάνιο οι οποίοι υπέγραφαν και τα σχετικά έγγραφα. Το τελικό ξεδιάλεγμα γινόταν στην νήσο Ellis Island από αξιωματικούς που στημένοι στην κορυφή μιας σκάλας ενός κτηρίου έβλεπαν το βάδισμα και ξεχώριζαν τους ανήμπορους। Το τελικό ξεσκαρτάρισμα γινόταν από γιατρούς και από επόπτη φρονημάτων.

Ο Κωνσταντής είχε καλή υγεία, ψυχική και σωματική. Είχε ύψος 5.9’’ (175cm), γνώριζε γραφή, το εισιτήριο του ήταν πληρωμένο από τον ίδιο και ήταν καλεσμένος του George Jorus στην Αμερική.

Από εκεί πέρασε στην περιοχή της Νέας Υόρκης New Hampshire του Manchester όπου και δούλεψε σκληρά φορτοεκφορτώνοντας κάρβουνα. Οι μετανάστες διέμεναν κατά ομάδες σε ένα «σπίτι» και μια μέρα την εβδομάδα καθένας από αυτούς έπαιρνε ρεπό και έμενε στο σπίτι να καθαρίσει και να μαγειρέψει για τους υπόλοιπους.

(…Σ ένα στάβλο μας στοιβάξανε κάθε καρυδιάς καρύδι κι ώσπου να βρεις καλύτερα μας έτρωγε το φίδι…)

Το ξέσπασμα των βαλκανικών πολέμων το 1912 τον κάνει να γυρίσει στην πατρίδα του για να υπηρετήσει εθελοντής.

Το 1914 στις 8 Μαρτίου, 27 ετών πλέον μαζί με τον αδερφό του Θωμά 19 ετών, επιβιβάζεται στο πλοίο Θεμιστοκλής από Πειραιά ξανά για Αμερική! Το πλοίο Θεμιστοκλής ήταν πλοίο ταχύτητας 13 κόμβων, χωριτικότητητας 1700 επιβατών (100 της Α θέσης, 100 της Β θέσης και 1500 κατάστρωμα), έφερε 2 φουγάρα, 2 κατάρτια, έφερε ελληνική σημαία και ήταν κατασκευής 1907. Έφερε στην αρχή το όνομα Μωραίτης και έπειτα μετονομάστηκε σε Θεμιστοκλής. Το 1933 αποσύρθηκε όπου και καταστράφηκε.

Αυτή τη φορά είχε 25 δολάρια στην τσέπη το εισιτήριο ήταν πάλι πληρωμένο από τον ίδιο και ήταν επίσης πάλι καλεσμένος από τον ίδιο φίλο του και κατέληξε πάλι στο Manchester για να ξαναεργαστεί πάλι σε σκληρές εργασίες.

Εκεί στην Αμερική οι μετανάστες θεωρούνταν κατώτερη τάξη και δύσκολα παντρεύονταν γι’ αυτό το 1920 θα γυρίσει οριστικά στην Ελλάδα για να παντρευτεί. Φέρνει μαζί του κατά την επιστροφή λίγα δολάρια 2 χρυσά βραχιόλια και μια κερασιά.

Ο Κωνσταντής παντρεύτηκε και τα χρόνια περνούν. Κάνει οικογένεια – παιδιά έπειτα εγγόνια και η κερασιά στον όχθο όπου τη φύτεψε μεγαλώνει. Εγώ ένας από τα εγγόνια του.

Η κερασιά μοναδική στην περιοχή. Δεν έμοιαζε με τις άλλες. Έφτιαχνε κεράσια ξανθά και χοντρά. Φράουλα τα λέγαμε. Κάθε χρόνο στην γιορτή του που πηγαίναμε για τα χρόνια πολλά για να μας ευχαριστήσει εκτός από κέρασμα το νόστιμο κουραμπιέ της γιαγιάς που μοσχοβολούσε φρέσκο βούτυρο μας έστελνε και από την κερασιά να φάμε και κεράσια που τότε συνήθως άρχισαν να ωριμάζουν!

Τα χρόνια πέρασαν ο Κωνσταντής έφυγε οριστικά μετανάστης στον άλλο κόσμο και εμείς τα εγγόνια του παραμεγαλώσαμε και ξεχάσαμε την κερασιά. Αυτή αν και γέρικη συνέχιζε να ανθίζει και να δροσίζει τους περαστικούς με τους καρπούς της.

Κάποια στιγμή άρχισαν τα έργα εκτροπής του Αχελώου και η περιοχή απαλλοτριώθηκε για να υποδεχθεί τα χώματα που θα βγαίναν από τη σήραγγα.

Το καλοκαίρι του 2001 είχα κάμποσα μελίσσια στην άκρη στο ποτάμι εκεί κοντά στην κερασιά για τις ρίγανες και τα αγριοτρέφυλλα. Μετά το μεσημεριανό φαγητό κουρασμένος έπιασα έναν ίσκιο κάτω από τα πλατάνια και ξεκουραζόμουν. Και εκεί λοιπόν που μόνο τα τζιτζίκια ακούγονταν σπάει η μονοτονία και ακούγεται ένα τσεκούρι να δουλεύει με πείσμα.

Αναρωτήθηκα: ρε ποιος είναι που δουλεύει τη σήμερον ημέρα τσεκούρι και με πείσμα μες το καταμεσήμερο;

Σηκώνομαι και ίσκιο ίσκιο στην ακροποταμιά φτάνω δίπλα στο κτήμα.

Η κερασιά του Κωνσταντή δεν ήταν πλέον όρθια!

Δάκρυσα σαν την αντίκρυσα και άκουσα μέσα μου μια φωνή να μου λέει ..άργησες!

Ένας τύπος φοβητσιάρης και εκδικητικός ενώ είχε τόσα πλατάνια να ξυλεύσει τα χε βάλει με την κερασιά.

Του φώναξα να ‘ρθεί στον ίσκιο. Πλησίασε φοβισμένος. Δεν με γνώριζε κρατούσε απόσταση και στο δεξί το τσεκούρι. Είπαμε δυο τρείς κουβέντες και του συστήθηκα πως είμαι εγγονός αυτουνού που κάποτε είχε την κερασιά και μένω μακριά και ούτε ξύλα θέλω. Χαλάρωσε… και άφησε το τσεκούρι με την κουβέντα. Γυρίζω και το πιάνω και του λέω άλλα δυο λόγια. Άρχισε να ψελλίζει συγγνώμη και έτρεμε και έλεγε πάρε τα ξύλα όπως είναι κομμένα. Τον καθησύχασα και του είπα: Πάρε το τσεκούρι σου παλλικαρά πάρε και τα ξύλα σου. Μόνο αν θέλεις άσε αυτό το κομμάτι να φτιάξω δυο κύρνες από την κερασιά του παππού.

Περιττό να σας πω πως μέχρι που σήκωσα τα μελίσσια από την περιοχή τα ξύλα ήταν ακόμα εκεί!

Πήρα ένα κομμάτι και έφτιαξα δυο κύρνες (κύρνα = κούφιος κορμός που φιλοξενεί μέλισσες. Παίζει το ρόλο της κυψέλης).

Πέρυσι την άνοιξη στη μία κύρνα έριξα μέσα ένα σμαράκι.
Αυτό μεγάλωνε- μεγάλωνε -μεγάλωνε…!!! Το ‘βλεπα το καμάρωνα και έλεγα άντε την άλλη φορά θα σε βολέψω।

Τέλος Ιουνίου αφού μεγάλωσε ασφυκτικά και πλέον δε χωρούσε άφησε πολλά μέλια και λίγες μέλισσες με μια νέα μανούλα και έφυγε। Τι απέγινε; Δεν ξανασυναντηθήκαμε… Μάλλον έφυγε μετανάστης στην Αμερική.

Στοιχεία για τα ταξίδια του Κωνσταντή ελήφθησαν από τα χειρόγραφα αρχεία της εποχής της νήσου Ellis Island που βρίσκονται σήμερα σκαναρισμένα σε ψηφιακή μορφή.

Η ανάρτηση αφιερώνεται στον φίλο μας Χρήστο Αργυρίου, μετανάστη σήμερα στον Καναδά καθώς και το πολύ σχετικό τραγουδάκι.

Και η συνέχεια απο το φίλο μας Ζέπο:

Ωχ μανούλα μου…

Αμάν τι τραβάμε Κολόμβε.
Ο αγαπητός φίλος Ζέπος έγραψε την παρακάτω ιστορία η οποία αναφέρεται στα δεινά που τράβηξαν οι πρόγονοι μας στο ταξίδι τους για την νέα γη.
Δείτε την! Αξίζει τον κόπο!
«Η Ξενιτιά»

Γιατί την ανακάλυψε αυτή τη γη ο Κολόμβος;;;

Είχε τελειώσει η υπομονή.

Μέσα Ιανουαρίου.

Ο καιρός δεν έλεγε να αλλάξει.

Παρατεταμένη καλοκαιρία ,ζέστες, όλα έδειχναν πρώιμη άνοιξη.

Τα μελίσσια που σύμφωνα με την εποχή θα έπρεπε να είχαν σταματήσει να γονεύουν αυτά εκμεταλλευόμενα την καλοκαιρία αύξαναν τους γόνους.

Πότε θα κάνουμε θεραπεία για βαρρόα?

Ο καιρός περνούσε και η υπομονή εξαντλήθηκε . Πριν τέσσερες βδομάδες λοιπόν έκανα την θεραπεία και αφού δεν θα γινόταν αποτελεσματική αλλιώς, λόγω των πολλών γόνων, προτίμησα την ΠΑΡΑΤΕΤΑΜΕΝΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

καθ ότι οι συγκεκριμένες ταινίες θα παραμείνουν μέσα στα μελίσσια για έξι βδομάδες.

Ο καιρός συνέχισε και συνεχίζει καλός και μάλλον έπραξα σωστά.

Οι μέλισσες στον Καναδά

Ο Πατριώτης μας κύριος Χρήστος Αργυρίου ΕΛΛΗΝΑΣ κατάγετε από την Κερκίνη Σερρών ζει και εργάζεται στην πόλη Winnipeg στην επαρχία Manitoba του Καναδά .Το μυαλό του όμως είναι στην Ελλάδα . Μας βρήκε μέσα από το διαδίκτυο και μας παρακολουθεί όλους μας συνεχώς .Έχει και αυτός αρκετά μελίσσια και αφιερώνει πολλές ώρες σ αυτά. Συχνά τα συζητάμε και διαπίστωσα το μεγάλο ενδιαφέρον του για την Πατρίδα μας. Μπορεί να είναι μίλια μακριά μας αλλά είναι ενήμερος για ότι γίνετε στην Ελλάδα μας μέχρι και στα μελίσσια μας.

Τον παρακάλεσα λοιπόν και γω και μου έστειλε μερικές φωτογραφίες και δύο λόγια για τα μελίσσια του και την πορεία τους στο χρόνο.

Αξίζει να το δούμε και να επιβεβαιώσουμε παλιότερα συμπεράσματα μας πως με μια καλή οργάνωση τα μελίσσια αντέχουν σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες.

Δείτε λοιπόν τι μας λέει ο κύριος Χρήστος.

Πρώτες μέρες του Ιουνίου, οι κυψέλες παραγωγής μελιού παίρνουν το δεύτερο πάτωμα γόνου. Από τις άλλες θα συνεχίσω να πουλάω μελισσοδέματα (πάντα υπάρχει ζήτηση) έως τα μέσα Ιουλίου.



Οι πόρτες ανοικτές, η δουλειά αρχίζει.

Οι βασίλισσες και πάλι θα κάνουν το θαύμα τους

Σε 7 με 10 ημέρες θα γεμίσουν (σχεδόν) και το δεύτερο πάτωμα με γόνο.

Επάνω από το δεύτερο πάτωμα γόνου, βάζω το διάφραγμα βασιλισσών, και ακολουθούν τα πατώματα για Μέλι.

Αυτό το κάνω γύρο στις 15 με 20 Ιουνίου.

Και ευχόμαστε Κ Α Λ Α Μ Ε Λ Ι Α .

Όταν η σκάλα πλευρίζει στις κυψέλες ....(τα λόγια είναι περιττά)

Το διάφραγμα εδώ τις βοηθάει να ανέβουν στην είσοδο μετά το φύσημα η το τίναγμα.

Οι Μέλισσες έκαναν το καθήκον τους . Έκαναν πολύ Μέλι.

Μετά ήρθε η δική μου σειρά , και με την βοήθεια του Θεού, έκανα κι εγώ το δικό μου .Τις τροφοδότησα με σιρόπι,(πήραν όσο χωρούσαν οι κηρήθρες τους στα δύο πατώματα γόνου).

Αυτό έγινε από τα μέσα του Σεπτεμβρίου μέχρι τα μέσα του Οκτωβρίου. Μετά τετράδες εφαπτόμενες περιτυλίχθηκαν με τα χειμωνιάτικα.

26 -11 -2010 Το πρώτο χιόνι έπεσε.

Στην πρώτη τετράδα δεξιά ,και στην τρίτη αριστερά για πρώτη φορά ,δοκιμάζω να ξεχειμωνιάσω κυψέλες σε ένα πάτωμα.

Οι κασόνες αυτές φιλοξενούν τέσσαρες διπλές η κάθε μία.

Στις 23 -12 ου πήγα να τις πω Καλά Χριστούγεννα.

14 -1 -2011 Η πιο πρόσφατη επίσκεψη για φωτογράφιση.

Χθες 15 -1 -2011 το θερμόμετρο έδειχνε 28 υπό του μηδέν.

Γλύφουν την υγρασία γύρο από την πόρτα εξαερισμού.

Η ζέστη από τις κυψέλες δημιουργεί τρυπούλες για να φεύγει ο ατμός.

Θεοδόση,

Σε σένα και όλους τους φίλους σου (μελισσοκόμους και μη ) Εύχομαι Καλή Χρονιά.

Θα χαρώ αν μου γράψετε δυο λόγια για τις εντυπώσεις σας

Σας χαιρετώ με Αγάπη Χρήστος...

Αγιασμός

Εν Ιορδάνη βαπτιζομένου σου Κύριε….

Δύναμαι και θέλω και προσκυνώ

Και τον κύριο μου παρακαλώ

Να αγιαστούν οι κάμποι και τα νερά

Να αγιαστεί και ο αφέντης με τα μελίσσια του

Αγιασμός των ζωντανών μας. Παράδοση που την κληρονομήσαμε από τους παππούδες μας τους πατεράδες μας και την αφήνουμε στα παιδιά μας!

Χρόνια Πολλά!

Συνοπτικά συμπεράσματα ερευνητικού προγράμματος

Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Εργαστήριο Μελισσοκομίας – Σηροτροφίας

Ερευνητικό Πρόγραμμα στο πλαίσιο υλοποίησης του προγράμματος βελτίωσης της παραγωγής & εμπορίας των προϊόντων της μελισσοκομίας 2008 – 2010

Πρόγραμμα συγχρηματοδοτούμενο κατά 50% από την Ε.Ε. (Καν. Ε.Κ. 1234/07) και κατά 50% από τον Τακτικό Προϋπολογισμό

Διάγνωση και η αντιμετώπιση της νοσεμίασης που προκαλείται από το N. ceranae με εναλλακτικούς και συμβατικούς τρόπους

ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Τα συμπεράσματα από το ερευνητικό αυτό πρόγραμμα συνοψίζονται ως εξής:

α) Για την διάγνωση της ασθένειας είναι σημαντική η μέθοδος δειγματοληψίας γιατί υπάρχει ανισοκατανομή των προσβεβλημένων μελισσών από Νοσεμίαση στην κυψέλη. Προτείνεται ως αντιπροσωπευτικό δείγμα για μια κυψέλη ο αριθμός 60 μελισσιών από την είσοδο (νεκρές ή συλλέκτριες) ή από το εσωτερικό της κυψέλης 10 μέλισσες από κάθε πλαίσιο

β) Το Εργαστήριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας ανάπτυξε μέθοδο διαχωρισμού της Nocema apis από την Nocema ceranae με μοριακές τεχνικές. Από την εξέταση μεγάλου αριθμού δειγμάτων από διαφορετικές περιοχές της χώρας διαπιστώθηκε ότι το 85% των άρρωστων μελισσών ν προσβλήθηκε από το Ν. ceranae. Το πρωτόζωο αυτό έχει εξαπλωθεί σ’ όλη τη χώρα

γ) Από την δοκιμή των σκευασμάτων και μέσων προφύλαξης αντιμετώπισης της ασθένειας διαπιστώθηκαν τα εξής:

Vita Feed Gold: Χρησιμοποιείται στο σιρόπι σε αναλογία 10g/100 ml σιρόπι1 L σε κάθε μελίσσι χορηγείται ένα λίτρο θεραπευτικού σιροπιού την εβδομάδα για 3 εβδομάδες. Στο ζαχαροζύμαρο προστίθενται 100g σε κάθε 1 Κιλό ζαχαροζύμαρο. Διεγείρει τα μελίσσια για την εκτροφή νέου γόνου, ο ρυθμός αντικατάστασης των μελισσών είναι μεγαλύτερος από τον ρυθμό απωλειών και αυτό πιθανόν να συμβάλει στον περιορισμό της ασθένειας. Αποτελεσματικότητα στο σιρόπι 85% . Στο ζαχαροζύμαρο η αποτελεσματικότητά μειώνεται τους χειμωνιάτικους μήνες στο 56%. Είναι φυτικό σκεύασμα δεν αφήνει κατάλοιπα στο μέλι.

Nosestat: Χρησιμοποιείται τόσο στο σιρόπι (10g/100 ml) όσο και στο ζαχαροζύμαρο (5 ml από την ανάμιξη σε κάθε 1 Κg ζαχαροζύμαρο). Στο σιρόπι η αποτελεσματικότητά του είναι μέτρια (68%) και στο ζαχαροζύμαρο μικρή (40%). Δεν αφήνει υπολείμματα στο μέλι.

Protofil:Χρησιμοποιείται στο σιρόπι σε αναλογία 20 ml/ L. Σε κάθε μελίσσι χορηγούνται 250 ml θεραπευτικού σιροπιού δύο φορές με ενδιάμεσα διαστήματα μιας εβδομάδας. Η αποτελεσματικότητα του είναι μικρή έως μέτρια και κυμαίνεται από 45 έως 73%. Είναι φυτικό σκεύασμα διεγείρει την εκτροφή του γόνου, η χρήση του δεν αφήνει κατάλοιπα στο μέλι.

Θυμόλη: Χρησιμοποιήθηκε στο σιρόπι σε αναλογία 1 γραμ. θυμόλη σε 15 L σιροπιού. Σύμφωνα με την διεθνή βιβλιογραφία θανατώνει τους σπόρους της Νοσέμωσης. H αποτελεσματικότητα της θυμόλης στο σιρόπι εναντίον της Νοσέμοσης, κυμάνθηκε από 65% έως και 96%. Το μεγάλο εύρος στην αποτελεσματικότητα της θυμόλης , οφείλεται κυρίως στην κατάσταση του μελισσιού και στην εποχή επέμβασης. Σχετικά μεγάλα μελίσσια, με άφθονη γύρη, καλή βασίλισσα την Ανοιξη αντιμετωπίζουν πολύ καλύτερα την ασθένεια από μικρά μελίσσια τα οποία στερούνται πρωτεϊνικής διατροφής και δυνατότητες ανανέωσης του πληθυσμού τους. Η χορήγηση θυμόλης 6,25% στο σιρόπι δεν δημιουργεί προβλήματα υπολειμμάτων στο μέλι. Η ουσία προτείνεται για μελισσοκομική χρήση από τον Καν. 889/2008 για την Βιολογική Γεωργία.

Σκόρδο: Χρησιμοποιήθηκε τόσο στο ζαχαροζύμαρο όσο και στο σιρόπι (5 g σκόνης σκόρδου για κάθε 1 kg σιρόπι ή ζαχαροζύμαρο) . Η αποτελεσματικότητα του ήταν μικρή έως μέτρια και κυμαίνεται από 35% έως 70% στο σιρόπι και από 20 έως 48% στο ζαχαροζύμαρο. Από τα in vitro πειράματα στο εργαστήριο η θυμόλη και το οξικό οξύ βρέθηκαν ότι καταστρέφουν τα σπόρια της νοσεμίασης. Οι δύο αυτές ουσίες μπορούν να αξιοποιηθούν στην πράξη.

Γενικότερο συμπέρασμα: Η αντιμετώπιση της Νοσεμίασης η οποία προκαλείται από το πρωτόζωο Nocema ceranae, θα πρέπει πρώτα να στηρίζεται σε χειρισμούς που ενδυναμώνουν την άμυνα του μελισσιού όπως είναι τα δυνατά μελίσσια, η καλή πρωτεϊνική διατροφή ιδιαίτερα το φθινόπωρο και η σωστή αντιμετώπιση της βαρρόα.

Στις περιπτώσεις εκείνες που παρά τα μέτρα υγιεινής, εμφανιστεί η ασθένεια,

προτείνεται τους ανοιξιάτικους μήνες η χορήγηση θυμόλης στο σιρόπι τους δε

χειμωνιάνικους μήνες η χορήγηση ζαχαροζύμαρου με ή χωρίς Vita Feed Gold η Nosestat.